Symbiotyczna więź astmatyczna cz.10

Tagi:

autor: Daniel Żyżniewski , źródło: Plasterek.pl
brak oceny

Symbiotyczna więź astmatyczna cz.10

(psychologiczne aspekty astmy oskrzelowej)

Podsumowanie

Portret psychologiczny osób chorujących od dzieciństwa na astmę oskrzelową jest złożony. Proces kształtowania się osobowości takiego dziecka przebiega w innych, niż u większości rodzin, warunkach. Są to warunki choroby przewlekłej, groźnej dla życia i determinującej ostrożność w kontaktowaniu się ze światem zewnętrznym. Astma bowiem jest chorobą, która wchodzi w ścisłą symbiozę z emocjami. Mimo wielu dowodów na to, że emocje w astmie oskrzelowej odgrywają dużą rolę, to nie udało się do dziś bezsprzecznie dowieść istnienia tzw. „osobowości astmatycznej". Może to kwestia czasu, a może nigdy do tego nie dojdzie. Udało się natomiast dowieść, że astmę oraz jej konsekwencje emocjonalne warto rozpatrywać w kontekście całej rodziny, a nie tylko chorującego na nią dziecka.

Każda choroba w rodzinie destabilizuje mniej lub bardziej życie danej rodziny. Jeśli choroba towarzyszy dziecku od najwcześniejszych lat, to jej świadomość i jej objawy stają się integralną częścią życia takiego człowieka. Choroba przewlekła dziecka „uczestniczy" w kształtowaniu się jego osobowości przez sam fakt istnienia. Istnieje bowiem w świadomości, w czynnościach pielęgnacyjnych, w przeżywaniu jej objawów. Doświadczanie życia rodzinnego i społecznego jest dla chorującego dziecka doświadczeniem z perspektywy chorującego, a zatem w jakimś stopniu, choćby tylko minimalnym, ale jednak, ograniczonym w stosunku do dzieci zupełnie zdrowych.

sad Wreszcie choroba przewlekła staje się jednym z pierwszych świadomych procesów, który dziecko zaczyna doświadczać w kontakcie z samym sobą. Duszności w astmie są najbardziej odczuwalnym, często bolesnym, doświadczaniem własnego ciała. Jest to doświadczenie ciała, które musi bronić się przed uduszeniem. Astma, tak czy inaczej, zostawia ślad w kształtującej się konstrukcji osobowościowej dziecka, bo taki ślad zostawia każda choroba przewlekła.

Czy i na ile astma oskrzelowa jest wyrazem tłumionych przez matkę lub w rodzinie w ogóle, od pokoleń emocji, to wciąż sprawa przypuszczeń i jeszcze nie całkowicie dowiedziona. Dowiedziono natomiast, że takie terminy jak „symbioza", „parentyfikacja", „wyparcie", „dostępność emocjonalna", „deficyt uwagi" są w odniesieniu do osób chorujących na astmę oskrzelową od dzieciństwa zasadne. Starałem się w dotychczasowych artykułach o psychologicznych aspektach astmy oskrzelowej w miarę klarownie przedstawić sens i znaczenie tych terminów w odniesieniu do astmy. Dla specjalistów taka wiedza, w moim odczuciu, jest niezbędna, by patrząc na ukształtowanego w astmie człowieka starali się dostrzec znaczenie kontekstu, jakim dla jego życia stała się ta choroba.

Warto też brać pod uwagę, że dzieci „astmatyczne" oprócz swojej choroby mogą mieć w rodzinie także inne problemy, w które zostały uwikłane przez swoich rodziców. Mam na myśli przemoc, uzależnienia, porzucenie, chorobę somatyczną lub psychiczną rodzica i inne czynniki silnie wpływające na kształtowanie się przyszłej konstrukcji psychicznej człowieka. Konsekwencje psychologiczne chorowania na astmę oskrzelową mogą mieszać się z konsekwencjami psychologicznymi wymienionych problemów. Może się okazać, że kluczowe dla pracy z człowiekiem potrzebującym pomocy będzie ustalenie, którego z tych problemów, konsekwencje psychologiczne są pierwotne, a którego wtórne. To jednak wątek wymagający odrębnej analizy. Pragnę go w tym podsumowaniu jedynie zasygnalizować. Znam bowiem przypadek, gdy psycholog przeprowadzając wywiad nie ustalił czy i jakie choroby przewlekłe miały miejsce w życiu pacjenta. Ustalił natomiast, że ojciec pacjenta jest alkoholikiem. Skupił się zatem na psychologicznych konsekwencjach problemu alkoholowego w rodzinie pacjenta, który jak się okazało nie był przeważający w obrazie emocjonalnym, bo jeszcze wcześniej pojawiła się astma...

Dla osób chorujących od dzieciństwa na astmę oskrzelową rysujący się portret konsekwencji psychologicznych astmy może być zaskakujący, odkrywczy, konstruktywny, ale również nieprzyjemny, budzący sprzeciw. Warto brać pod uwagę, że w odniesieniu do wszystkich znaczących w okresie rozwojowym zdarzeń życiowych, które doczekały się w psychologii opisania i zbadania pod kątem ich konsekwencji emocjonalnych oraz ich znaczenia dla przyszłości człowieka i jakości jego życia, trzeba brać pod uwagę nawias prawdopodobieństwa. Znane są bowiem przypadki, w których nawet ciężka trauma w dzieciństwie nie uniemożliwiła osiągnięcia satysfakcji z życia dorosłego.

Nawiążę tu ponownie do zależności od warunków zewnętrznych. Jeśli przykre warunki znane z dzieciństwa powtarzają się, trwają, to zawsze jest ryzyko pogłębiania się konsekwencji emocjonalnych doznanego w dzieciństwie bólu. Jeżeli natomiast warunki emocjonalne życia dorosłego diametralnie różnią się in plus od tych z dzieciństwa, to jest duże prawdopodobieństwo wyciszenia, a nawet uśpienia owych przykrych konsekwencji. W astmie staje się to widoczne na poziomie kontaktu z rodzicem, a ściślej z matką. Są bowiem osoby, które twierdzą, że „zaczęły oddychać" dopiero wtedy, gdy „wyrwały" się z domu. Są też chorujące na astmę dzieci, których objawy znacząco słabną, gdy zostają one na jakiś czas odseparowane od matki, np. w sanatorium. Są wreszcie osoby, które wkraczając w życie dorosłe postanawiają wyjechać z domu jak najdalej. Objawy ich astmy także wtedy słabną. Warto, w moim odczuciu, obserwować objawy astmy w kontekście bliskich relacji. Znam bowiem osoby, u których astma nasila się wraz z pogłębiającą się więzią emocjonalną z drugim człowiekiem. Być może zatem zdystansowanie rodzica (a najbardziej matki) pozwala pełniej i swobodniej oddychać, ale z drugiej strony zacieśniający się emocjonalnie związek partnerski może sprawić, że astmatyk ponownie zacznie się dusić....

Czy astma jest „somatyzyjącym" się bólem emocjonalnym, czy nasila się dopiero w wyniku takiej psychosomatyzacji, a sama w sobie jest po prostu chorobą o czysto biologicznym podłożu nie jest wobec tego ostatecznie rozstrzygnięte. Być może rozstrzyganie tej kwestii nie jest w ogóle potrzebne, skoro wiadomo, że symbioza astmy i emocji, tak czy inaczej, wyłania się z życia chorującego... W końcu najważniejsze jest zminimalizowanie cierpienia i polepszenie jakości życia ukształtowanego w astmie człowieka. Oczywiście tylko wtedy, gdy sam tego zechce...

Na tym etapie zakończę cykl artykułów poświęconych psychologicznym aspektom astmy oskrzelowej. Wrócę jednak do tematu, za jakiś czas, bo prowadzę własny projekt badawczy na ten temat, który być może wniesie coś nowego do już istniejącej wiedzy o emocjonalnych konsekwencjach tej choroby.

Daniel Ż. Daniel Żyżniewski

Autor jednego z najpopularniejszych blogów WP w kategorii psychologia i turystyka (www.danielzyzniewski.bloog.pl). Studiuje psychologię. Obecnie w trakcie specjalizacji z neuropsychologii klinicznej oraz psychoterapii i terapii seksualnej. Pasjonat psychologii, antropologii, symboliki międzykulturowej, podróży, malarstwa i zdrowej żywności.Autor książki kucharskiej "Kuchnia organiczna. Prosta, smaczna i zdrowa." (www.kuchniaorganiczna.com.pl) Autor rozważań o sztuce (www.mojemuzeum.com.pl )

Literatura:

Pisząc cykl artykułów o psychologicznych konsekwencjach astmy oskrzelowej korzystałem z różnych dostępnych w języku polskim i mniej dostępnych w języku angielskim publikacji. Sporządzenie całej bibliografii wymagałoby osobnego miejsca, bo składa się na nią duża liczba pozycji z zakresu psychologii rozwojowej, psychoanalizy, psychologii osobowości czy psychologii zdrowia. Korzystając z faktu, że mój cykl z założenia ma charakter popularnonaukowy pozwolę sobie poniżej przytoczyć tylko kilka pozycji, najbardziej koncentrujących się na astmie, a które uważam za godne polecenia każdemu, kogo ten temat interesuje. Oto one:

1. „Bliskość w rodzinie. Więzi w dzieciństwie a zaburzenia w dorosłości", red. nauk. Barbara Tryjarska, wyd. Scholar, Warszawa 2010

2. „Bez tchu i bez słowa. Więź psychiczna i regulacja emocji u osób chorych na astmę oskrzelową", Katarzyna Schier, GWP, Gdańsk 2005

3. „Piękne brzydactwo. Psychologiczna problematyka obrazu ciała i jego zaburzeń", Katarzyna Schier, Scholar, Warszawa 2010

4. „Astma oskrzelowa. Perspektywa psychologiczno - egzystencjalna", Jacek Gierus, Kazimierz Popielski, Difin, Warszawa 2011

5. „Patterns of Asthma Control Perception In Adolescents: Associations with Psychosocial Functioning", H. Rhee, M. J. Belyea, K. Elward, Journal of Asthma, 45:600-606, USA 2008

6. "Effects of Paternal and Maternal Depressive Symptoms on child Internalizing Symptoms of Asthma Disease Activity: Mediation by Interparental Negativity and Parenting", J. Lim, B. L. Wood, B. Miller, S. Simmens, Journal of Family Psychology 2011, Vol. 25, No. 1, 137-146

Osoby, które chciałyby przyczynić się do poszerzenia wiedzy o psychologicznych aspektach chorowania na astmę oskrzelową zapraszam do udziału w moim projekcie badawczym. Udział w badaniu jest możliwy korespondencyjnie. Najbardziej pomocne będą osoby, które chorują na astmę od wczesnego dzieciństwa, tj. 3 - ego lub 6 - ego roku życia i obecnie znajdują się w wieku 20 - 24 lata. Zasady dyskrecji zapewnione. Więcej informacji: danielzyzniewski@gmail.com

| Dodaj do ulubionych

Udostępnij |