Kiedy kobieta zostaje mamą

Tagi:

autor: Aneta Barta , źródło: Plasterek.pl
brak oceny

Kiedy kobieta zostaje mamą

Macierzyństwo to jedna z najbardziej naturalnych cech kobiet, które od zawsze zachodziły w ciążę, rodziły i wychowywały dzieci. Traktowano to jak naturalny proces, nie wymagający głębszej analizy, ani specjalnego przygotowania. Na szczęście z takim rozumowaniem spotykamy się coraz rzadziej i to nie tylko wśród samych kobiet. Dziś zdajemy sobie sprawę, że świadome, dobrze przeżyte macierzyństwo, to coś więcej niż tylko pełny brzuszek dziecka i sucha pielucha. Macierzyństwo to przede wszystkim spełniona mama, która czuje się dobrze w swojej roli, w pełni ją akceptuje i potrafi skorzystać z dobrodziejstw, jakie bycie mamą niesie ze sobą.

O tym, jak przygotować się do macierzyństwa, co zrobić, aby był to czas osobistego rozwoju, jak macierzyństwo wpływa na poczucie własnej kobiecości rozmawiałam z Panią Moniką Lipowską-Hajduk, psychologiem, pedagogiem, trenerem i mamą.

Aneta Barta: Ciąża to okres szeregu zmian zachodzących w ciele i psychice kobiety. Czy fakt, że jest ona planowana, bądź stanowi zaskoczenie, ma wpływ na postrzeganie tych zmian i ich odbiór przez kobietę?

Monika Lipowska-Hajduk: Tak. Niezależnie od tego, czy ciąża jest planowana czy nie, zachodzące zmiany w sferze fizycznej i psychicznej kobiety są ogromne. Natomiast, zdecydowanie, to czy ciąża jest planowana czy nie, ma wpływ na postrzeganie tych zmian i ich odbiór przez przyszłą mamę. Ma to związek z etapami dochodzenia do poziomu akceptacji bycia w ciąży. Gdy jest ona zaplanowana, o wiele łatwiej osiągnąć ten poziom, niż w przypadku, gdy ten fakt stanowi zaskoczenie. Jest to o tyle ważne, że nawet w przypadku ciąży planowanej, w pierwszym okresie u większości kobiet może występuje etap zaprzeczenia. Nawet jeżeli kobieta pragnie dziecka, w jakimś stopniu może przechodzi przez fazy buntu i zaprzeczenia. Dopiero po pewnym czasie dochodzi do akceptacji i zgody, pojawia się zadowolenie i wreszcie radość z faktu bycia mamą. W przypadku ciąży nieplanowanej dojście do etapu akceptacji czy radości jest o wiele dłuższe i trudniejsze.

AB: Mówi Pani o etapach, które przechodzi kobieta będąc w ciąży - czy są to etapy stałe, które dotyczą wszystkich kobiet?

ML: Etapy występują zazwyczaj, jednak w różnym stopniu i natężeniu u różnych kobiet. Każda z nas ma różny stopień akceptacji zachodzących zmian. Na początku pojawia się okres niedowierzania, nie ma jeszcze fizycznych objawów ciąży, nie rośnie brzuch, nie czuć ruchów dziecka. Kobieta bardzo często na tym etapie nie ma pełnego poczucia bycia w ciąży, jest to dla niej taki stan trochę nierealny. Następny etap, o którym już wspominałam, może być właśnie etapem bunt i zaprzeczenie. W tym momencie bardzo ważne jest wsparcie i akceptacja najbliższego otoczenia kobiety, rodziny, a przede wszystkim partnera. Dopiero później od około końca drugiego trymestru, kiedy ciąża staje się bardziej widoczna, pojawiają się pierwsze ruchy ze strony dziecka, kobieta zyskuje pełne, świadome poczucie bycia w ciąży. Chociaż ciąża prawie dla wszystkich kobiet jest wyczekiwana i z zasady jest okresem radosnym, to trzeba się nastawić, że może wystąpić okres zaprzeczenia czy niedowierzania i jest on jak najbardziej naturalny.

AB: Jak sama kobieta odbiera i ocenia wszystkie te zmiany psychiczne i fizyczne, którym podlega będąc w ciąży?

ML: Przede wszystkim bardzo ważne jest zaakceptowanie przez kobietę tych zmian. Ciąża i macierzyństwo jest bardzo poważną zmianą zarówno w życiu samej kobiety, jak i jej otoczenia. Jak każda zmiana, również ta pozytywna, wywołuje stres. Efektem tego jest zdenerwowanie, kobieta może odczuwać lęk i niepokój, zarówno związany z ciążą, jak i z macierzyństwem. Pojawiają się pytania: Jak przejdę okres ciąży? Jak będzie wyglądać poród? Jak zmieni się moje życie po urodzeniu dziecka? Dochodzą do tego zmiany nastroju o podłożu fizjologicznym, związane z burzą hormonów. Zmienność nastroju, przechodzenie od euforii i optymizmu do gwałtownego pogorszenia nastroju, powoduje, że kobieta często nie poznaje samej siebie. Wszystko to ma bardzo duży wpływ na odbiór zmian, którym podlega kobieta. Nie bez powodu ciąża nazywana jest okresem kryzysu psychicznego. Jeżeli kobieta przejdzie ten okres prawidłowo, a zazwyczaj tak jest, zaczyna funkcjonować na wyższym poziomie świadomości czy dojrzałości. Wówczas zauważa zmiany polegające na większej koncentracji na sobie, na swoich emocjach. Często akceptacja tych zmian prowadzi do zdystansowania się do otoczenia, do tego co się dzieje na zewnątrz, wokół kobiety, na koncentracji na tym, co się rozgrywa w niej samej. No i bardzo ważna zmiana, pojawia się przejście z myślenia „ja", jako osoba, na myślenie „my". Co również może powodować pewien kryzys związany z tym, że kobieta musi się pogodzić z utratą, w pewnym stopniu, własnej niezależności. Musi nastąpić pogodzenie się z faktem przechodzenia z odpowiedzialności tylko za siebie, na poczucie odpowiedzialności za kogoś innego, w tym przypadku jeszcze nienarodzonego dziecka.

AB: Czy takie wzięcie na siebie całkowitej odpowiedzialności za nowe życie jest bardzo trudne?

ML: Tak, zwłaszcza dla kobiet mających poczucie własnej niezależności, silnie skoncentrowanych na sobie, swoich potrzebach. Musi tu nastąpić zgoda na przyjęcie i otwartość na dziecko. Kiedy to nastąpi zaczynają pojawiać się uczucia pełnej kompletności. Kobieta zyskuje poczucie sensu istnienia, dużej radości płynącej z faktu bycia mamą. Jednak, aby mogło do tego dojść, ten kryzys, o którym wcześniej mówiłam, musi zadziałać jak trampolina. Jest on potrzebny właśnie do tego, żeby się odbić, aby móc wspiąć się wyżej. To bardzo silny i ważny moment w rozwoju kobiety.

AB: Poród może być bardzo różny - bolesny, ciągnący się w nieskończoność lub taki filmowy, kiedy dziecko przychodzi na świat w taksówce w drodze do szpitala. Czy jakość porodu ma wpływa na późniejsze macierzyństwo?

ML: Jak najbardziej. To w jaki sposób kobieta przywita na świecie swoje dziecko, w znaczący sposób przekłada się na późniejsze jej odczucia względem niego. Sam poród jest bardzo silnym przeżyciem, wpływa nie tylko na samo macierzyństwo, ale również na całe życie kobiety. Daje on poczucie ogromnej siły sprawczej, bardzo często kobiety po porodzie łatwiej znoszą wszelkie przeciwności czy wyzwania losu, w obliczu jakiegoś ciężkiego wyzwania mają poczucie, że na pewno sobie poradzą.

Z porodu można wyjść z bardzo traumatycznymi przeżyciami. Kobieta może go odbierać jako coś bardzo ciężkiego. Wówczas zdecydowanie utrudnia to wchodzenie w macierzyństwo, zwłaszcza w tym początkowym okresie. O wiele trudniej w takiej sytuacji jest nawiązać matce pozytywną więź z dzieckiem. W dużej mierze trudny poród jest przyczyną pojawienia się Baby Blues czy depresji poporodowej (oczywiście nie zawsze tak jest). Jeżeli dla mamy poród był traumatycznym, ciężkim doświadczeniem może obwiniać o to dziecko, przelewając na nie cały swój żal. Z drugiej strony poród może być dla kobiety wzniosłym, budującym przeżyciem rozwojowym. Wtedy z łatwością potrafi ona nawiązać z dzieckiem bardzo silną więź, co niesamowicie ułatwia płynne wejście w macierzyństwo. O wiele łatwiej podjąć wówczas wyzwania i trudy związane z wychowaniem dziecka.

Dlatego tak ważne jest odpowiednie przygotowanie się do porodu.

AB: Odpowiednie, to znaczy jakie?

ML: To zależy od osobistej historii każdej kobiety, od jej uwarunkowań rodzinnych, od tego, jakie ma wpojone stereotypy związane z porodem. Często bywa tak, że myśl o porodzie kojarzonym z bólem, cierpieniem i lękiem, przez cały okres ciąży jest przez kobietę odrzucana. Odsuwa od siebie myśl o nim zakładając, iż jakoś to będzie. Jednak nie jest to właściwa postawa. Bardzo ważne jest świadome przygotowanie się do tego wydarzenia, zmierzenia się z nim. Uświadomienie sobie co mnie czeka powoduje, że kobieta rodzi z pełną świadomości zachodzących procesów, dzięki czemu w dużej mierze lepiej znosi poród i częściej odbiera go jako dobre, budujące przeżycie. Bardzo ważne jest również wsparcie partnera.

AB: A więc odwieczne pytanie - poród rodzinny, czy nie?

ML: Nic na siłę. Jeżeli partner chce uczestniczyć w porodzie, nie czuje się do tego przymuszony tylko robi to z własnej woli, wówczas jest to bardzo pozytywne doświadczenie. Wszystkie kobiety, które rodziły z partnerem, odbierają to jako niesamowite wsparcie, o wiele ważniejsze, niż opieka medyczna. Natomiast jeżeli partner nie chce brać udziału w porodzie, decyduje się na to będąc pod presją kobiety czy rodziny, wbrew sobie, może to być dla niego zbyt traumatyczne wydarzenie. Bywa również tak, że chociaż początkowo mężczyzna ma pewne obawy, nie do końca jest przekonany, a później bierze udział w porodzie, wyraża z tego ogromną radość twierdząc, że było to dla niego ważne przeżycie. Rodzinny poród bardzo pozytywnie wpływa na więzi pomiędzy samymi rodzicami oraz tatą a nowonarodzonym dzieckiem. Bycie obecnym w momencie pojawienia się dziecka na świecie jest niejako namiastką poczucia tego, co czuje kobieta będąc w ciąży, a czego tata jest pozbawiony.

AB: W jaki sposób macierzyństwo zmienia nastawienie kobiety wobec własnej kobiecości?

ML: Zmiana ta może być zarówno pozytywna jak i negatywna, to zależy od kilku rzeczy. Po pierwsze od tego, jakie kobieta miała poczucie własnej kobiecości przed ciążą, jak postrzegała siebie jako kobietę, jak oceniała własne ciało, jak odbierała własną seksualność. Jeżeli czuła się pewnie, była dowartościowana, to przeżycie ciąży, porodu i samo macierzyństwo bardzo wzmacniało ten stan. Wielu kobietom macierzyństwo daje poczucie pełnej kobiecości. W przypadku, gdy kobieta nie była pewna swej kobiecości przed ciążą, miała niskie poczucie własnej wartości, to rosnący brzuch i zmieniające się ciało oraz fizyczne dolegliwości związane z ciążą mogą ten stan jeszcze bardziej pogłębić. Tak więc ciąża i macierzyństwo nie zmieniają zasadniczo oceny własnej kobiecości, podkreślają i uwypuklają jedynie stan z okresu przed nim. Pomocne w pozytywnym nastawieniu kobiety do siebie jest wsparcie partnera i jego ocena zmieniającego się ciała przyszłej mamy.

AB: No właśnie, jak wiec postawa partnera wpływa na macierzyństwo kobiety?

ML: Po pierwsze wpływu tego nie można przecenić. Rodzina to system naczyń połączonych. Zachowanie jednej osoby ma ogromny wpływ na zachowanie pozostałych członków rodziny. Zmiana w zachowaniu jednej osoby w trójkącie mama - tata - dziecko przekłada się na zmianę wszystkich jego elementów. Jeżeli partner nie jest wspierający (niezależnie z jakich powodów), nie wykazuje postawy akceptującej i wspierającej lub po prostu nie pomaga młodej mamie, wówczas kobieta pozbawiona tego psychicznego i fizycznego wsparcia popada w osłabienie - jest zmęczona, zniechęcona i rozdrażniona; pojawia się u niej lęk, niepokój i obawy, które przelewa na dziecko. A dzieci są bardzo silnymi radarami emocjonalnymi, szybko wychwytują emocje mamy. Stają się zdenerwowane, płaczliwe, gorzej sypiają w nocy, co z kolei nie pozwala wyspać się mamie, ta staje się jeszcze bardziej rozdrażniona i błędne koło się zamyka. Natomiast w sytuacji odwrotnej, kiedy partner jest akceptujący, wspiera młodą mamę, pomaga jej w obowiązkach, kobieta czuje się wypoczęta, spokojniejsza. Dziecko nie przejmuje jej lęków. Nie nakręca się negatywna spirala emocji, dzięki czemu mama może się w pełni cieszyć z macierzyństwa.

AB: Jakie główne problemy związane z macierzyństwem odbierają kobiecie radość bycia mamą?

ML: Przede wszystkim brak wsparcia ze strony najbliższych, głównie partnera. Frustracja, lęk, gniew i niepewność odczuwane przez kobietę, a będące naturalnymi reakcjami na nową sytuację, również wpływają negatywnie na obraz siebie samej, jako dobrej mamy. Na poczucie radości z macierzyństwa ogromny wpływ ma także postawa samych kobiet. Są takie, które niejako pragną w macierzyństwie bezgranicznie się zatopić, czują się w nim spełnione, nie odczuwają presji związanej z powrotem do pracy zawodowej czy pełniejszym udziałem w życiu społecznym. Są i takie, które pragną się realizować w życiu zawodowym. Dla nich najważniejsze będzie pogodzenie macierzyństwa z karierą. Ważne jest, aby sobie uświadomić, że są różne pragnienia, zależne od tego, jak rozumiemy spełnianie się i realizowanie siebie w roli mamy. Należy przede wszystkim działać w zgodzie ze sobą, a nie pod wpływem presji ze strony rodziny, środowiska czy utartych stereotypów, które mówią że każda mama powinna... . Pierwszym krokiem na drodze do poczucia radości płynącej z bycia mamą jest wsłuchanie się w samą siebie. Zaufanie sobie w kwestii ja wiem co dla mojego dziecka jest najlepsze. Oczywiście nie oznacza to lekceważenia i nieprzyjmowania rad od innych. Czasami bywają one bardzo pomocne zwłaszcza, jak się zostaje mamą po raz pierwszy. Jednak przede wszystkim kobieta powinna się wsłuchać w siebie, a na pewno odnajdzie odpowiedzi na wszystkie pytania i wątpliwości.

AB: Jak przygotować się do macierzyństwa, by przeżyć je jak najlepiej, w zgodzie z sobą?

ML: Przede wszystkim świadomie. Sama natura daje nam na to przyzwolenie. Ciąża trwa określony czas i nie bez powodu powinien on być spożytkowany na to, aby się dobrze przygotować. Przygotowania te powinny dotyczyć sfery fizycznej i psychicznej. Należy o siebie zadbać, i to zarówno o swoją kondycję, zdrowe nawyki żywieniowe czy zdrowy styl życia, jak i o psychikę. Wsłuchać się w siebie i odnaleźć sposób jaki będzie dla nas najlepszy. Niektóre kobiety będą chodzić na jogę, inne czytają książki poświęcone macierzyństwu wszystkie, jakie wpadną im w ręce, jeszcze inne skorzystają z porady specjalisty. Każda z tych metod jest dobra. Ważne, że pomaga w świadomym przygotowaniu się do bycia mamą. Należy również zmierzyć się ze stereotypami i wyobrażeniami dotyczącymi porodu i macierzyństwa, zweryfikować ich słuszność pod kątem własnego nastawienia i oczekiwań. Wszystko to skutkuje lepszym przeżywaniem ciąży i porodu, dzięki czemu kobieta na starcie ma więcej sił zarówno fizycznych jak i psychicznych.

Należy również pamiętać, że ciąża i macierzyństwo to okres dla kobiety bardzo rozwojowy. Może to być czas wykorzystany na życiowe przemiany, na lepsze, bardziej świadome przeżywanie samej siebie. Warto ten czas przeznaczyć na taką dobrą pracę nad sobą, wzbudzić w sobie podejście nie tylko dotyczące tego, że jestem w ciąży, będę miała dziecko, ale również tego, że wiele się w moim życiu zmieni.

AB: Z jakimi najczęstszymi obawami związanymi z macierzyństwem Pani się spotyka?

ML: Jeżeli kobiety nie mają jeszcze dzieci, to obawę budzi w nich sam fakt bycia w ciąży i związanych z nią zmian(ami.) Oczywiście poród, bardzo często jest powodem niepokojów i lęków. Obawy budzi również to, jak będzie wyglądało życie kiedy dziecko pojawi się już na świecie, co się wówczas zmieni. Wiele kobiet nie jest w stanie sobie tych zmian wyobrazić, a dodatkowo ich strach pogłębia obawa przed utratą niezależności, wolności osobistej. Dochodzą do tego pragmatyczne obawy takie jak: możliwość utraty pracy, sytuacja finansowa, pogodzenie macierzyństwa z karierą. Podsumowując, większość problemów, z jakimi zgłaszają się do mnie mamy przyszłe i obecne związane jest z tym, że nie poszły za głosem serca, tylko uległy jakiejś presji. W sprostaniu wyzwaniom macierzyństwa najważniejsze jest słuchanie własnej intuicji.

AB: Dziękuje za rozmowę.

Monika Z wykształcenia jestem psychologiem, pedagogiem, trenerem. Ciągle poszukuję, szukam nowych doświadczeń, nowych sposobów realizacji. Fascynuje mnie możliwość zmian, jakie możemy dokonać w swoim życiu poprzez spojrzenie wewnątrz siebie. Wiem, że po taką zmianę warto sięgnąć. Interesuję się różnymi technikami pracy z ciałem. Od wielu lat praktykuję jogę. W swojej pracy reprezentuję podejście holistyczne. Prowadzę prywatną praktykę, w ramach której oferuję konsultacje psychologiczne, coaching oraz warsztaty rozwojowe. Towarzyszę kobietom we wprowadzaniu zmian w ich życiu. Jestem także kobietą, matką. Wspieram mamy w ich rozwoju. Pomagam odnajdywać siebie w macierzyństwie.