Symbiotyczna więź astmatyczna cz. 5

Tagi:

autor: Daniel Żyżniewski , źródło: Plasterek.pl
brak oceny

Symbiotyczna więź astmatyczna cz. 5

(psychologiczne aspekty astmy oskrzelowej)

Atak duszności jako traumatyczne przeżycie dla chorującego na astmę oskrzelową dziecka oraz dla jego najbliższych jest czynnikiem istotnie wpływającym na rozwój emocjonalny chorego. Regularne przeżywanie traumy duszenia się skutkuje u rozwijającego się dziecka podwyższonym poziomem lęku i większą, niż u dzieci zdrowych wrażliwością na sygnały płynące z ciała i otoczenia. Astma jako choroba przewlekła determinuje inny, niż u dzieci zdrowych styl życia. W codzienności astmatyka dominuje bowiem uważność na sytuacje stresujące jako niosące zagrożenie dusznością.

Konflikt a prawidłowy rozwój emocjonalny.

W okresie rozwojowym człowieka bardzo dużą rolę odgrywa konflikt. Chodzi o konflikt z najważniejszymi dla dziecka osobami/opiekunami (zwykle są to rodzice). Chodzi także o konflikt w obrębie „ja", czyli konflikt rozgrywający się w relacji ze sobą samym. Dla rodziców/opiekunów pierwsze sygnały konfliktu z dzieckiem zaczynają pojawiać się już w okresie wczesnego dzieciństwa, gdy dziecko bada, sprawdza, testuje opiekunów w zakresie ich władzy. Dziecko sprzeciwia się wtedy poleceniom, stawia opór, buntuje się, kaprysi, przyjmuje postawę roszczeniową (chcę, daj, nie, itp.). Siłą rzeczy buntować się może jedynie do granic wyznaczonych przez rodziców. Jest bowiem za słabe, by skutecznie przeforsować swoje stanowisko. W pełni jego pragnienia i potrzeby zależne są od rodziców. Rodzice mają świadomość tej przewagi.

Najczęściej wskazywanym przez rodziców jako przełomowy i trudny okres w wychowaniu dziecka to okres jego dorastania. W tym okresie bowiem dziecko zaczyna poszukiwać własnej tożsamości i tworzyć świadomą reprezentację umysłową własnego „ja". Zaczyna budować własny światopogląd. Rozwój myślenia abstrakcyjnego galopuje. Dlatego w tym okresie najczęściej zadawane przez nastolatków pytania dotyczą tego „kim jestem", „po co jestem", „kim chcę być", „skąd jest człowiek i po co żyje". Dziecko przestaje być takim, jakim dotychczas widzieli go jego rodzice. Zaczyna buntować się przeciwko ich sposobowi postrzegania jego „ja". To bardzo ważny okres, w którym proces separacji oraz indywiduacja dziecka rozgrywa się i powinien rozgrywać się w drodze konfliktu „ze światem".

chess Ten konflikt przejawia się na wiele sposobów i wciąga w swoje ramy wszystkie ważne dla nastolatka obszary życia i osoby. Ten konflikt powinien zakończyć się emocjonalnym i fizycznym oderwaniem się od rodziców jako niezbędnych do przeżycia i funkcjonowania. Ten konflikt powinien także przynieść w efekcie poczucie wyodrębnienia, oderwania od rodziny, spójnego „ja" i świadomość, że od teraz „mam największy wpływ na własne życie; na to jaki/jaka będę". Słowem proces separacji - indywiduacji powinien przynieść poczucie autonomii w relacji z drugim człowiekiem, co powinno przejawiać się w samostanowieniu i niezależności. To najdłuższy i najbardziej destabilizujący życie rodzinne okres w rozwoju dziecka.

Konflikt staje się dominującą strategią komunikowania się nastolatka ze światem zewnętrznym oraz z samym sobą. Ekspresja w tej komunikacji zależna jest od indywidualnych czynników temperamentalnych tak nastolatka, jak i jego rodziców oraz innych dorosłych, z którymi wchodzi on w relację konfliktową. Zwykle taki konflikt przebiega burzliwie, a czasami nawet awanturniczo. Nakładają się na jego ekspresję i sposób przeżywania m. in. takie czynniki jak: burza hormonalna w ciele nastolatka, ale także w ciele jego rodziców; poczucie braku kontroli nad swoim życiem (u nastolatka) i nad swoim dzieckiem (u rodzica). Buforem dla buntującego się nastolatka jest grupa rówieśnicza. Poczucie przynależności do grupy rówieśniczej łagodzi poczucie winy i stres wynikający z przeżywania konfliktu z „autorytetem". Dlatego nastolatki często wchodzą w różne subkultury, zawiązują bliskie przyjaźnie, więcej czasu spędzają z przyjaciółmi - równolatkami, niż w domu.

Rodzice często dopiero w tym okresie zaczynają myśleć o tym, że dziecko przestaje być dzieckiem. Dla wielu jest to duże przeżycie, wielu nie potrafi od razu pogodzić się z tym faktem. Dziecko nie tylko przestaje być dzieckiem, ale także często nie zaczyna być takim nastolatkiem, a potem takim dorosłym, jakim rodzice marzyli, że będzie. To złożony i trudny dla obu stron proces. Niesie za sobą wiele konsekwencji emocjonalnych i jest dużym stresem.

Astmatyk i konflikt dorastania.

Dla dzieci chorujących na astmę oskrzelową każdy stres, a tym bardziej stres w wyniku konfliktu niesie ze sobą ryzyko silnego ataku duszności. W „spokojnych" dziecięcych latach mały astmatyk uczył się jak unikać stresu, by nie prowokować duszności. Kiedy zatem wchodzi w okres dorastania ma już częściowo wypracowane własne strategie unikania sytuacji stresujących. Zaprzeczanie oraz idealizacja, (o których piszę we wcześniejszych artykułach na temat astmy) pozwalają lepiej kontrolować rzeczywistość choroby. Okres dorastania dotyczy jednak każdego człowieka i u każdego powinien przebiegać w drodze konfliktu. Tymczasem astmatyk robi wszystko, co może, żeby ten konflikt przeżywać jak najspokojniej. Dlatego nieświadomie wzmaga strategie unikowe, zaprzeczające oraz idealizacyjne.

Na tle zdrowych nastolatków astmatyk zachowuje się jak ideał, którego inni rodzice mogą jedynie pozazdrościć. Kiedy większość rówieśników dookoła przeżywa różne dramaty w relacji ze swoimi rodzicami nastolatek astmatyczny jest najlepszym przyjacielem swoich rodziców, a zwłaszcza swojej matki. Dodatkowo okres dorastania to szansa na to, że astma przejdzie w stan remisji i być może nigdy nie wróci. W ten sposób nastolatek chorujący na astmę staje się nie tylko, nie sprawiającym takiego kłopotu, jak inne nastolatki, ale czasami także „zdrowieje" równie nagle jak zachorował.

Czy w kontekście wiedzy jaką mamy o niezbędnym i konstruktywnym dla późniejszego rozwoju człowieka konflikcie w okresie dorastania dziecka proces separacji - indywiduacji astmatyka przebiega prawidłowo? W wyniku badań okazało się, że nastolatki chorujące na astmę istotnie różnią się od nastolatków zdrowych. Różnice te zaznaczają się w umiejętności rozpoznawania i nazywania własnych oraz cudzych stanów emocjonalnych. Nastolatki astmatyczne radzą sobie w tym zakresie gorzej, niż nastolatki zdrowe. Dodatkowo chorujące na astmę nastolatki widzą swoją przyszłość jako mniej zróżnicowaną, w której nastąpi mniej zmian, niż nastolatki zdrowe. Wynika z tego, że ich gotowość do odseparowania się i niezależności jest znacząco słabsza, niż u dzieci zdrowych.

Astmatycy nie przywiązują wagi do relacji rówieśniczych, bo od dziecka istotnie różnią się od rówieśników i prowadzą inny, niż oni styl życia. W okresie dorastania, gdy relacje rówieśnicze stają się ważniejsze, niż rodzinne i w kontekście procesu separacji - indywiduacji niezbędne, astmatyk pozostaje sam.

Badania potwierdziły również, że poziom lęku u astmatyków chorujących na astmę od dzieciństwa jest wyższy, niż u ludzi zdrowych, a postawa unikająca w rozwiązywaniu konfliktów dominująca. Oznacza to, że w dorosłości astmatycy często nie realizują wielu codziennych celów, które ludziom zdrowym nie sprawiają żadnych trudności. A co za tym idzie astmatycy często żyją w poczuciu, że ich potencjał życiowy jest uwięziony, a zdolność do samostanowienia ograniczona.

c.d.n.

Daniel Ż. Daniel Żyżniewski

Autor jednego z najpopularniejszych blogów WP w kategorii psychologia i turystyka (www.danielzyzniewski.bloog.pl). Studiuje psychologię. Obecnie w trakcie specjalizacji z neuropsychologii klinicznej oraz psychoterapii i terapii seksualnej. Pasjonat psychologii, antropologii, symboliki międzykulturowej, podróży, malarstwa i zdrowej żywności.Autor książki kucharskiej "Kuchnia organiczna. Prosta, smaczna i zdrowa." (www.kuchniaorganiczna.com.pl) Autor rozważań o sztuce (www.mojemuzeum.com.pl )

Osoby, które chciałyby przyczynić się do poszerzenia wiedzy o psychologicznych aspektach chorowania na astmę oskrzelową zapraszam do udziału w moim projekcie badawczym. Udział w badaniu jest możliwy korespondencyjnie. Najbardziej pomocne będą osoby, które chorują na astmę od wczesnego dzieciństwa, tj. 3 - ego lub 6 - ego roku życia i obecnie znajdują się w wieku 20 - 24 lata. Zasady dyskrecji zapewnione. Więcej informacji: danielzyzniewski@gmail.com

| Dodaj do ulubionych

Udostępnij |

Artykuły o podobnej tematyce

Symbiotyczna więź astmatyczna cz. 4

Skoro astmatyk zaprzecza temu kim jest, by radzić sobie z bólem, to nasuwa się pytanie jakim siebie zaczyna astmatyk widzieć, żeby przeżyć w rodzinie i społeczeństwie...?

Astmatyk zaczyna widzieć siebie idealnym, a w każdym razie zaczyna nieświadomie zmierzać do stanu, w którym będzie mógł czuć, że jest w czymś lepszy, niż inni. Ludzie chorujący na astmę od dzieciństwa, w pierwszej kolejności wykształcają w sobie mechanizm zaprzeczania, ale w następnej kolejności kształtują w sobie mechanizm idealizacji.

więcej
Symbiotyczna więź astmatyczna cz. 3

Mechanizm obronny - zaprzeczanie

U ludzi, którzy chorują na astmę oskrzelową od dzieciństwa, obserwuje się dwa silne mechanizmy radzenia sobie z chorobą. Pierwszym z nich jest zaprzeczanie istnieniu poważnej choroby i cierpienia z niej wynikającego. Zaprzeczanie jest ważną strategią radzenia sobie z cierpieniem u każdego człowieka, ale nie zawsze jest strategią dominującą. Zaprzeczamy bolesnej prawdzie, bolesnej chorobie czy bolesnym wydarzeniom, w których musimy uczestniczyć. Zaprzeczamy wtedy, gdy poziom bólu w danym momencie przekracza nasze subiektywne przeczucie związane z tym, czy zdołamy temu bólowi stawić czoło.

więcej
Symbiotyczna więź astmatyczna cz. 2

Astma oskrzelowa jest chorobą przewleką i nieuleczalną. Rodzi to szereg konsekwencji związanych z reakcjami adaptacyjnymi na tę chorobę. Tym bardziej, gdy pojawiła się już w dzieciństwie.

Pomyślmy przez chwilę o zwykłej infekcji. Każdy z nas ma swoje reakcje na fakt, że choruje. Kiedy dopada nas przeziębienie możemy ignorować jego objawy związane z katarem, kaszlem, ogólnym osłabieniem i mimo ich uporczywości lekceważyć ich istnienie. Wykonywanie codziennych obowiązków staje się trudniejsze, bo kosztuje więcej energii, ale możliwe, bo można sięgnąć po doraźnie działające preparaty łagodzące objawy. Tym łatwiej stosować nam wtedy „technikę" bagatelizowania, np. przeziębienia.

więcej
Symbiotyczna więź astmatyczna cz. 1

Astma oskrzelowa, to jedna z najczęściej występujących w świecie zachodu chorób przewlekłych. Medycznie rzecz ujmując, traktuje się ją jako chorobę zapalną. Ma ściśle określone objawy organiczne, choć często traktowana jest także jako choroba psychosomatyczna, czyli mająca podłoże w psychice. Nie ma co do tego pewności i jednoznacznych na to dowodów. Dlatego astma należy do jednych z najbardziej tajemniczych chorób, bo od ponad 2500 lat nie znane są prawdziwe przyczyny jej powstawania.

więcej