Czekanie na śmierć - stereotypy o starości cz. 4

Tagi:

autor: Daniel Żyżniewski , źródło: Plasterek.pl
brak oceny

Czekanie na śmierć - stereotypy o starości cz. 4

(otępienie - depresja - pamięć)

Jeśli masz kłopoty z pamięcią, to znaczy, że zaczyna się demencja! - to kolejny stereotyp na temat starości. Chcąc precyzyjnie potraktować takie twierdzenie, to należy zaznaczyć, że kłopoty z pamięcią pojawiające się z wiekiem, a tym bardziej nasilające się w szybkim tempie mogą być jednym z pierwszych symptomów demencji. Mogą jednak być symptomem również innych problemów psychofizycznych. Ten stereotyp zatem to częściowa prawda i częściowy fałsz.

Zacznijmy od tego czym jest otępienie, potocznie zwane demencją. Otępienie to „zespół objawów wywołany chorobą mózgu, zwykle przewlekłą, lub o postępującym przebiegu, charakteryzujący się klinicznie licznymi zaburzeniami wyższych funkcji korowych, takich jak: pamięć, myślenie, orientacja, rozumienie, liczenie, zdolność do uczenia się, język i ocena" (ICD-10). Dodatkowo wymienionym zaburzeniom często towarzyszą lub wręcz poprzedzają je zaburzenia emocjonalne, zachowania i motywacji. Z samej definicji wynika, że zaburzenia pamięci są jednym z objawów demencji, a sama demencja jest zespołem wielu objawów. Pogarszająca się pamięć, nawet w sposób bardzo zauważalny, nie musi zatem być objawem demencji.

Wyróżnia się kilka typów demencji, a wśród nich jest demencja typu Alzheimerowskiego, czyli spowodowana chorobą Alzheimera. Demencja pojawia się także w chorobie Parkinsona. To najbardziej znane powszechnie choroby, w których otępienie (czyli zespół wielu objawów) jest skutkiem postępującej neurodegeneracji tkanki mózgowej. Warto pamiętać, że definicja otępienia zaznacza także przyczynę zespołu wymienionych objawów. W związku z tym przyczyną każdego typu otępienia musi być choroba mózgu. Może to być choroba Alzheimera, choroba Parkinsona, ale także stwardnienie rozsiane, nowotwór ulokowany w mózgu, choroba naczyniowa. Wśród otępień jest również kilka typów otępienia naczyniopochodnego. Słowem, choroby, które mają wpływ na tkankę mózgową taki, że powodują jej degenerację zawsze mogą prowadzić do szeregu objawów, które złożą się na demencję.

Osoby cierpiące na nadciśnienie tętnicze również są narażone na uszkodzenia tkanki mózgowej mogące prowadzić do demencji. Osoby regularnie wprowadzające do swojego organizmu substancje toksyczne, czyli palacze, alkoholicy, narkomani i inni stwarzają w swoim organizmie korzystne warunki do zaistnienia i pogłębiania się uszkodzeń tkanki mózgowej, co w konsekwencji często prowadzi do otępienia. Skoro mówimy o trybie życia, to warto w tym miejscu zaznaczyć, że na demencję mogą zapadać także osoby przed pięćdziesiątym rokiem życia. Są nawet przypadki, gdy demencję stwierdzano u trzydziestokilkulatków. Najmłodszy w świecie przypadek demencji zdiagnozowano w Polsce. Jest nim trzydziestodwuletnia kobieta.

old age3 Mimo wielu różnych przyczyn otępienia, to najczęstszą pozostaje choroba Alzheimera (40% - 70% wszystkich otępień). W tym przypadku zespół objawów koniecznych do stwierdzenia otępienia rozpoczynają zaburzenia pamięci. Stąd tak popularne medialnie skojarzenie kłopotów z pamięcią z chorobą Alzheimera. Otępienia, które mają inną przyczynę, niż choroba Alzheimera są po prostu rzadsze. Tym nie mniej w większości otępień zaburzenia pamięci muszą wystąpić i dodatkowo muszą być jednym z objawów, i najczęściej są pierwszym objawem.

Jednym z rzadszych typów otępienia, w których wyjątkowo zaburzenia pamięci pojawiają się nie na początku choroby, a na jej końcu jest otępienie czołowo - skroniowe. Jak nazwa sugeruje jest ono wywołane uszkodzeniem tkanki mózgowej w obszarach czołowych i skroniowych. O tym otępieniu napiszę innym razem.

Pragnę w tym artykule uwypuklić, że zaburzenia pamięci nie są jedynym, a tym bardziej nie zawsze zwiastującym objawem otępienia. Zaburzenia pamięci mogą bowiem towarzyszyć wielu różnym problemom psychofizycznym. Mogą mieć także charakter przejściowy. Tymczasem w demencji mają charakter trwały i pogłębiający się.

W pierwszym artykule z cyklu „Czekanie na śmierć - stereotypy o starości" napisałem o depresji u osób starszych. Warto zwrócić uwagę, że kłopoty (nawet poważne) z pamięcią często są jednym z najsilniejszych objawów depresji i to w każdym wieku. U osób starszych nakładają się one często na przebiegające w normie procesy starzenia się, co dodatkowo je pogłębia.

old age2 Do objawów depresyjnych należą także zaburzenia uwagi, koncentracji, w uczeniu się, brak motywacji czy wycofywanie się. To jednak również mogą być objawy demencji. Są zatem objawy, które można znaleźć tak po stronie choroby wynikającej z uszkodzenia mózgu, jak i po stronie osobowościowej, czyli w przypadku depresji zaburzeń nastroju. U osób starszych depresja często maskuje objawy rozpoczynającej się demencji. U osób starszych także często demencja wydaje się depresją. Jeszcze częściej, przypisuje się demencję starszej osobie, która cierpi na depresję. Pomyłek diagnostycznych jest wiele w tym obszarze. Osoba cierpiąca na rozwijającą się depresję może trafić do neurologa, który będzie przepisywał lekarstwa nie działające na depresję. Może być też odwrotnie, czyli osoba z rozpoczynającą się demencją może trafić do psychiatry i dostać leki na depresję. Jednym ze sposobów uniknięcia takiej pomyłki jest zbadanie swojego mózgu rezonansem magnetycznym i określenie czy badanie ujawnia uszkodzenia mózgu w którymś obszarze. Zdarza się również tak, że osoba cierpi na depresję (nie wiedząc o tym lub wiedząc) i jednocześnie rozpoczyna się u niej proces demencyjny. Wtedy trzeba być pod opieką neurologa, psychiatry, psychologa i ci specjaliści powinni wiedzieć o sobie nawzajem. Specjalista, który może wstępnie określić czy w mózgu pojawiło się jakieś uszkodzenie zanim zrobimy rezonans magnetyczny, to neuropsycholog. Zdarza się, że potrafią to psycholodzy kliniczni. Dlatego warto zwrócić uwagę na podobieństwo objawów obu poważnych obszarów zakłócających nasze funkcjonowanie. Tymi obszarami są: obszar otępień, którego warunkiem zaistnienia i przyczyną jest uszkodzenie mózgu oraz obszar problemów emocjonalnych, których istnienie determinują czynniki osobowościowe i środowiskowe. Jest jeszcze trzeci obszar na który składa się naturalny proces starzenia. Jeśli przebiega on bez zakłóceń (zachęcam do artykułu „Czekanie na śmierć cz. 3"), to kłopoty z pamięcią czy inne nie muszą być tak duże, jak często, stereotypowo się uważa.

c.d.n.

Daniel Ż. Daniel Żyżniewski

Autor jednego z najpopularniejszych blogów WP w kategorii psychologia i turystyka (www.danielzyzniewski.bloog.pl). Studiuje psychologię. Obecnie w trakcie specjalizacji z neuropsychologii klinicznej oraz psychoterapii i terapii seksualnej. Pasjonat psychologii, antropologii, symboliki międzykulturowej, podróży, malarstwa i zdrowej żywności.Autor książki kucharskiej "Kuchnia organiczna. Prosta, smaczna i zdrowa." (www.kuchniaorganiczna.com.pl) Autor rozważań o sztuce (www.mojemuzeum.com.pl )

| Dodaj do ulubionych

Udostępnij |

Artykuły o podobnej tematyce

Czekanie na śmierć - stereotypy o starości cz. 7 Andropauza

Kobiety mają swoją menopauzę, a mężczyźni andropauzę. Owszem, każda kobieta przechodzi menopauzę, bo jest to fizjologiczna cecha płci pięknej. Andropauza natomiast nie jest cechą fizjologiczną mężczyzny. Stereotyp na temat męskiego pokwitania staje się często fałszywym uzasadnieniem wynikających z męskiego starzenia się naturalnych zmian, zwłaszcza w obszarze seksualności. Warto zatem wiedzieć skąd wziął się termin andropauza, czym dokładnie jest ta przypadłość oraz jak się objawia.
więcej
Czekanie na śmierć - stereotypy o starości cz. 6

Po wylewie nic już nie da się zrobić...?

Jaka będzie sprawność po wylewie zależy od kilku czynników. Są wśród nich, oprócz uszkodzeń wywołanych wylewem, także czynniki osobowościowe i charakterologiczne. Do największych lęków, które generuje wizja wylewu należy lęk przed sparaliżowaniem ciała. Boimy się utracić kontrolę nad swoim ciałem, nawet nad którąś jego częścią. Wyobrażamy sobie, że życie z niezdolną do ruchu ręką czy nogą jest tak straszne, że lepsze żadne. Odkładamy te wizje, by lęki trzymać za pazuchą i na co dzień staramy się nie myśleć, o tym, że wylew to konsekwencja głównie stylu życia, diety i sumującego się po latach stresu. To jednak temat na osobny artykuł.
więcej
Czekanie na śmierć - stereotypy o starości cz. 5

Wśród stereotypów o starości funkcjonuje taki, że mózg nie zmienia się w dorosłości i pozostaje takim, jaki się ukształtował w okresie rozwojowym. Jeszcze jeden stereotyp, który wiąże się z poprzednim to taki, że rozwój mózgu jest zdeterminowany genetycznie i nie ma się na niego wpływu. Trzeba powiedzieć wprost, że oba przekonania mijają się z prawdą całkowicie. Do wyjaśnienia tego jak naprawdę jest z tym już „ukształtowanym" vel dorosłym mózgiem proponuję sięgnąć po wciąż mało rozpowszechniony termin neuroplastyczność.
więcej
Czekanie na śmierć - stereotypy o starości cz. 3

Ludzka pamięć została podzielona na kilka odrębnych rodzajów pamięci, które ściśle ze sobą współpracując tworzą złożony system zbierania, gromadzenia, przechowywania, łączenia i wydobywania danych. Ten podział wynika przede wszystkim z zaobserwowanych metodami naukowymi mechanizmów funkcjonowania ludzkiego mózgu. Chodzi w tym funkcjonowaniu o to, że w zależności od rodzaju czynności umysłowej związanej z pamięcią uruchamiają się określone struktury mózgu, ale także o to jaką drogę neuronalną pokonują informacje zbierane przez nasze zmysły. Funkcjonujemy bowiem w nieustannej interakcji z otoczeniem i poznanie sposobu przetwarzania zbieranych z otoczenia informacji pozwala ustalić ich drogę oraz sposoby ich gromadzenia.
więcej
Czekanie na śmierć - stereotypy o starości cz. 2

Czy mózg czeka na śmierć?

Jednym z najpowszechniejszych stereotypów na temat starzenia się i starości jest ten, w którym z pełnym przekonaniem mówi się o tym, że człowiek na starość „cofa się w rozwoju". Tymczasem człowiek może cofać się jedynie wtedy, gdy podejmuje decyzję o wycofaniu się lub niezależnie od swojej woli zachoruje na poważną chorobę neurodegeneracyjną. O chorobach na starość i ich skutkach będzie kiedy indziej. Teraz przyjrzyjmy się człowiekowi, który nie choruje, a po prostu starzeje się. Na początek warto poznać kilka podstawowych faktów na temat najważniejszego dla naszego życia organu.
więcej
Czekanie na śmierć - stereotypy o starości cz.1

Oto pewna staruszka: Ma 80 lat. Po pięćdziesiątce zaczęła mieć problemy z krążeniem objawiające się pękaniem naczynek, puchnięciem i niewyjaśnionymi, otwierającymi się i gojącymi co jakiś czas ranami na stopach. Traktowała sprawę powierzchownie stosując jedynie opatrunki. W wieku 65 lat wymieniono jej staw biodrowy, bo spróchniał. Objawy dotyczące stóp zaczęły stopniowo przechodzić na łydki i uda. Zdiagnozowano zakrzepicę. Ujmując rzecz w skrócie, choroba polega na tworzeniu się w żyłach głębokich nóg zakrzepów, które powodują zatrzymanie krążenia w danej okolicy....
więcej