Czekanie na śmierć - stereotypy o starości cz. 3

Tagi:

autor: Daniel Żyżniewski , źródło: Plasterek.pl
brak oceny

Czekanie na śmierć - stereotypy o starości cz. 3

Co z tą pamięcią?

Ludzka pamięć została podzielona na kilka odrębnych rodzajów pamięci, które ściśle ze sobą współpracując tworzą złożony system zbierania, gromadzenia, przechowywania, łączenia i wydobywania danych. Ten podział wynika przede wszystkim z zaobserwowanych metodami naukowymi mechanizmów funkcjonowania ludzkiego mózgu. Chodzi w tym funkcjonowaniu o to, że w zależności od rodzaju czynności umysłowej związanej z pamięcią uruchamiają się określone struktury mózgu, ale także o to jaką drogę neuronalną pokonują informacje zbierane przez nasze zmysły. Funkcjonujemy bowiem w nieustannej interakcji z otoczeniem i poznanie sposobu przetwarzania zbieranych z otoczenia informacji pozwala ustalić ich drogę oraz sposoby ich gromadzenia. Do tej pory sformułowano zatem kilka koncepcji obejmujących strukturę funkcjonowania mechanizmów pamięciowych u człowieka. Wśród nich są koncepcje, które poparto solidnymi dowodami i co do ich odzwierciedlenia w procesach mózgowych nie ma wątpliwości. Warto zatem znać najbardziej podstawowy, bo dychotomiczny podział ludzkiej pamięci. Chodzi mianowicie o pamięć krótkotrwałą i pamięć długotrwałą. Oba mechanizmy zostały dość dobrze poznane i na nich zasadzają się bardziej szczegółowe klasyfikacje pamięci. W kontekście naturalnych procesów starzenia się świadomość tego prostego podziału na dwa rodzaje pamięci jest wystarczająca dla codziennego funkcjonowania.

Warto w związku z tym wiedzieć, że pamięć krótkotrwała to ten rodzaj pamięci, który jest dla naszego codziennego funkcjonowania najważniejszy, bo znajduje się jako pierwszy w kolejności do pozostałych procesów pamięciowych. Inaczej rzecz ujmując pamięć krótkotrwała to pamięć mająca nieustanny kontakt ze światem zewnętrznym. To dzięki pamięci krótkotrwałej informacje zbierane przez oczy, uszy, dotyk, węch, zapach mogą przedostać się do dalszych obszarów pamięciowych. Słowem, to co nie zostanie zarejestrowane przez pamięć krótkotrwałą nie trafi do magazynów pamięci długotrwałej. Jak łatwo zatem domyśleć się pamięć długotrwała to ta, w której przechowywane są zebrane przez zmysły i przeniesione do niej przez pamięć krótkotrwałą informacje. To w pamięci długotrwałej trzymamy swoje wspomnienia oraz wiedzę.

Nazwy obu rodzajów pamięci sugerują charakter tych mechanizmów. Pamięć krótkotrwała jest rzeczywiście pamięcią krótką i utrzymanie informacji w jej strukturach nie trwa dłużej niż kilka, kilkanaście, kilkadziesiąt sekund, najwyżej do 1 minuty. Tak czy inaczej jest to za krótko, by dana informacja została w naszej „głowie". Jest to natomiast wystarczająco długo, by taka informacja została przerzucona do pamięci długotrwałej, jeśli zostaną spełnione dodatkowe warunki. Samo „złapanie" czegoś z zewnątrz przez pamięć krótkotrwałą nie wystarcza do przerzucenia tej informacji dalej. A jeśli taka informacja zostanie przeniesiona dalej, to nie oznacza jeszcze, że zostanie ona w pamięci długotrwałej utrwalona. Gdyby tak było, to masa niepotrzebnych informacji zbierana przez zmysły i przerzucana przez pamięć krótkotrwałą do pamięci długotrwałej mocno by nas przeciążała. Dlatego nasz umysł potrafi dokonywać selekcji informacji. W związku z tym wiele z nieistotnych w danej chwili dla naszego funkcjonowania informacji zostaje odrzuconych już na poziomie spostrzegania i na poziomie pamięci krótkotrwałej.

Pamięć krótkotrwała jest szalenie istotna z punktu widzenia codziennego funkcjonowania, bo od jej sprawności zależy to jak uczymy się nowych rzeczy oraz to czy i jak potrafimy skupiać na czymś uwagę. Istotną rolę w pamięci krótkotrwałej odgrywa jej pojemność, która jest bardzo mała. Przyjmuje się, że pojemność tego rodzaju pamięci osiąga granice 7 +/-2 kawałki informacji. Tymi kawałkami mogą być, np. cyfry. Umiejętność bezbłędnego powtarzania siedmiocyfrowych ciągów należy do rzadkości. U większości ludzi to maksymalna ilość cyfr, które potrafią powtórzyć i utrzymać w polu uwagi tak, by zdążyć przenieść tę informację do pamięci długotrwałej i po prostu zapamiętać. Przykładem może być nr. telefonu, który potrafimy utrzymywać w pamięci krótkotrwałej przez cały czas trwający do momentu połączenia, tj. kilkanaście czasami kilkadziesiąt sekund. Potem, po odbytej rozmowie, jeśli tego numeru nie zapisaliśmy, to pojawiają się problemy z jego przypomnieniem sobie.

Tak mała pojemność i krótki czas utrzymywania informacji w pamięci krótkotrwałej są jednak wystarczające do tego, by zachować ciągłość przepływu informacji. Gdy czytamy książkę, to choć nie zapamiętujemy poszczególnych zdań, to wiemy jaki był ich sens i w związku z tym następne przeczytane zdanie dołącza się do wcześniejszych tworząc całość. To wystarcza, byśmy odczuwali emocje związane z treścią i potrafili z grubsza nakreślić losy bohaterów, jeśli czytamy treść fabularyzowaną. Gdy jednak mamy do czynienia ze zdaniami wielokrotnie złożonymi, to może się okazać, że będziemy potrzebowali wrócić do początku zdania, by przypomnieć sobie z czego wynika jego koniec.

W związku z tym im sprawniejsza jest pamięć krótkotrwała tym szybciej uczymy się nowych rzeczy i łatwiej koncentrujemy się na zadaniu. Czas utrzymywania informacji w pamięci krótkotrwałej, podobnie jak ilość kawałków informacji możemy wydłużyć ćwiczeniami. Usprawnianie pamięci krótkotrwałej jest bardzo ważne dlatego, że to ten rodzaj pamięci w sposób nieunikniony pogarsza się z wiekiem. Jednym ze stereotypów na temat starości jest ten, że skleroza jest przeznaczeniem każdego. Tymczasem to bzdura, bo pamięć długotrwała na starość nie ulega pogorszeniu. Oznacza to, że ludzie starsi, jeśli nie mają innych psychofizjologicznych zaburzeń, to wydarzenia sprzed wielu lat pamiętają dokładnie, ale mają problem z przypomnieniem sobie czegoś z dnia wczorajszego lub nawet sprzed kilku godzin. Dzieje się tak dlatego, że „zestarzała" się i/lub została zaniedbana ich pamięć krótkotrwała i nie kodują oni już nowych informacji tak sprawnie, jak dawniej, a co za tym idzie nie utrwalają ich w pamięci długotrwałej.

Choć pamięć krótkotrwała pogarsza się z wiekiem w sposób naturalny, to proces ten można skutecznie spowalniać regularnie ćwicząc bez względu na wiek. Ćwiczenie pamięci krótkotrwałej jest proste, bo wystarczy codziennie uczyć się w sposób świadomy czegoś nowego, np. zapamiętywania ciągów liczbowych lub jakiegoś zdania, lub jakiegoś nazwiska, lub innej rzeczy, która będzie wiązać się z koniecznością powtórzenia na głos ok. siedmiu razy. Najlepiej powtarzać na głos dwa, trzy razy dziennie nie przekraczając liczby siedmiu powtórek. Ilość siedmiu powtórek jest optymalna dla świadomego utrzymania uwagi na danej informacji. Gdy powtarzamy większą ilość razy w jednej sesji, to nużymy się, uwaga przestaje być wytężona, a sama informacja staje się bezmyślną werbalizacją. Bodźce dźwiękowe natomiast stymulują pamięć krótkotrwałą lepiej, niż bodźce wzrokowe. Zachęcam zatem do ćwiczenia pamięci krótkotrwałej.

c.d.n.

Daniel Ż. Daniel Żyżniewski

Autor jednego z najpopularniejszych blogów WP w kategorii psychologia i turystyka (www.danielzyzniewski.bloog.pl). Studiuje psychologię. Obecnie w trakcie specjalizacji z neuropsychologii klinicznej oraz psychoterapii i terapii seksualnej. Pasjonat psychologii, antropologii, symboliki międzykulturowej, podróży, malarstwa i zdrowej żywności.Autor książki kucharskiej "Kuchnia organiczna. Prosta, smaczna i zdrowa." (www.kuchniaorganiczna.com.pl) Autor rozważań o sztuce (www.mojemuzeum.com.pl )

| Dodaj do ulubionych

Udostępnij |

Artykuły o podobnej tematyce

Czekanie na śmierć - stereotypy o starości cz. 7 Andropauza

Kobiety mają swoją menopauzę, a mężczyźni andropauzę. Owszem, każda kobieta przechodzi menopauzę, bo jest to fizjologiczna cecha płci pięknej. Andropauza natomiast nie jest cechą fizjologiczną mężczyzny. Stereotyp na temat męskiego pokwitania staje się często fałszywym uzasadnieniem wynikających z męskiego starzenia się naturalnych zmian, zwłaszcza w obszarze seksualności. Warto zatem wiedzieć skąd wziął się termin andropauza, czym dokładnie jest ta przypadłość oraz jak się objawia.
więcej
Czekanie na śmierć - stereotypy o starości cz. 6

Po wylewie nic już nie da się zrobić...?

Jaka będzie sprawność po wylewie zależy od kilku czynników. Są wśród nich, oprócz uszkodzeń wywołanych wylewem, także czynniki osobowościowe i charakterologiczne. Do największych lęków, które generuje wizja wylewu należy lęk przed sparaliżowaniem ciała. Boimy się utracić kontrolę nad swoim ciałem, nawet nad którąś jego częścią. Wyobrażamy sobie, że życie z niezdolną do ruchu ręką czy nogą jest tak straszne, że lepsze żadne. Odkładamy te wizje, by lęki trzymać za pazuchą i na co dzień staramy się nie myśleć, o tym, że wylew to konsekwencja głównie stylu życia, diety i sumującego się po latach stresu. To jednak temat na osobny artykuł.
więcej
Czekanie na śmierć - stereotypy o starości cz. 5

Wśród stereotypów o starości funkcjonuje taki, że mózg nie zmienia się w dorosłości i pozostaje takim, jaki się ukształtował w okresie rozwojowym. Jeszcze jeden stereotyp, który wiąże się z poprzednim to taki, że rozwój mózgu jest zdeterminowany genetycznie i nie ma się na niego wpływu. Trzeba powiedzieć wprost, że oba przekonania mijają się z prawdą całkowicie. Do wyjaśnienia tego jak naprawdę jest z tym już „ukształtowanym" vel dorosłym mózgiem proponuję sięgnąć po wciąż mało rozpowszechniony termin neuroplastyczność.
więcej
Czekanie na śmierć - stereotypy o starości cz. 4

Jeśli masz kłopoty z pamięcią, to znaczy, że zaczyna się demencja! - to kolejny stereotyp na temat starości. Chcąc precyzyjnie potraktować takie twierdzenie, to należy zaznaczyć, że kłopoty z pamięcią pojawiające się z wiekiem, a tym bardziej nasilające się w szybkim tempie mogą być jednym z pierwszych symptomów demencji. Mogą jednak być symptomem również innych problemów psychofizycznych. Ten stereotyp zatem to częściowa prawda i częściowy fałsz.
więcej
Czekanie na śmierć - stereotypy o starości cz. 2

Czy mózg czeka na śmierć?

Jednym z najpowszechniejszych stereotypów na temat starzenia się i starości jest ten, w którym z pełnym przekonaniem mówi się o tym, że człowiek na starość „cofa się w rozwoju". Tymczasem człowiek może cofać się jedynie wtedy, gdy podejmuje decyzję o wycofaniu się lub niezależnie od swojej woli zachoruje na poważną chorobę neurodegeneracyjną. O chorobach na starość i ich skutkach będzie kiedy indziej. Teraz przyjrzyjmy się człowiekowi, który nie choruje, a po prostu starzeje się. Na początek warto poznać kilka podstawowych faktów na temat najważniejszego dla naszego życia organu.
więcej
Czekanie na śmierć - stereotypy o starości cz.1

Oto pewna staruszka: Ma 80 lat. Po pięćdziesiątce zaczęła mieć problemy z krążeniem objawiające się pękaniem naczynek, puchnięciem i niewyjaśnionymi, otwierającymi się i gojącymi co jakiś czas ranami na stopach. Traktowała sprawę powierzchownie stosując jedynie opatrunki. W wieku 65 lat wymieniono jej staw biodrowy, bo spróchniał. Objawy dotyczące stóp zaczęły stopniowo przechodzić na łydki i uda. Zdiagnozowano zakrzepicę. Ujmując rzecz w skrócie, choroba polega na tworzeniu się w żyłach głębokich nóg zakrzepów, które powodują zatrzymanie krążenia w danej okolicy....
więcej