Czekanie na śmierć - stereotypy o starości cz. 2

Tagi:

autor: Daniel Żyżniewski , źródło: Plasterek.pl
brak oceny

Czekanie na śmierć - stereotypy o starości cz. 2

Czy mózg czeka na śmierć?

Jednym z najpowszechniejszych stereotypów na temat starzenia się i starości jest ten, w którym z pełnym przekonaniem mówi się o tym, że człowiek na starość „cofa się w rozwoju". Tymczasem człowiek może cofać się jedynie wtedy, gdy podejmuje decyzję o wycofaniu się lub niezależnie od swojej woli zachoruje na poważną chorobę neurodegeneracyjną. O chorobach na starość i ich skutkach będzie kiedy indziej. Teraz przyjrzyjmy się człowiekowi, który nie choruje, a po prostu starzeje się. Na początek warto poznać kilka podstawowych faktów na temat najważniejszego dla naszego życia organu.

Odpowiadając na pytanie zawarte w tytule tego artykułu mam ochotę powiedzieć, że mózg nie czeka na śmierć ani mniej, ani bardziej, niż inne organy. Podkreśliłbym nawet fakt, że ludzki mózg kurczowo trzyma się życia i unicestwić go jest najtrudniej, choć uszkodzić łatwo, a zaniedbać najłatwiej.

Za rzeczywistą śmierć człowieka uznaje się ustanie pracy mózgu. Ma to swoje uzasadnienie. Mózg jest najważniejszy dla naszego funkcjonowania. Możemy sztucznie utrzymywać przy życiu serce, ale nie możemy sztucznie utrzymywać przy życiu mózgu. Słowem, serce może przestać bić, a mózg wciąż może żyć, choć nie może być odwrotnie. Mózg jest także postrzegany jako najbardziej skomplikowany i tajemniczy organ. Niestety jest on także najbardziej zaniedbywanym organem naszego ciała. O mózgu mówi się powszechnie, że zaczyna umierać i kurczyć się od około 20 - 25 roku życia i w wyniku tego kurczenia się nasze funkcje życiowe z wiekiem cofają się... To czysty stereotyp. Oto dlaczego:

brain Nasz mózg jest centralnym punktem całego naszego układu nerwowego. Nasz układ nerwowy składa się z około 150 miliardów neuronów. Wszystkie te komórki są ze sobą połączone siecią aksonów i dendrytów. Jeden neuron jest połączony z innymi dzięki czterdziestu tysiącom oddzielnych połączeń międzykomórkowych zwanych synapsami. Największą liczbę neuronów posiada sam mózg, bo około 100 miliardów. Mózg dorosłego człowieka waży około 1,5 kilograma. Przez wszystkie te połączenia nieustannie biegną we wszystkich kierunkach impulsy elektryczne powstające w wyniku wyładowań komórkowych. Każdy impuls przekazuje jakąś informację. Wszystkie informacje zakodowane w przekazywanych dzięki tym impulsom substancjach chemicznych tworzą aktywność mózgu. A ta aktywność jest największa ze wszystkich aktywności w naszym organizmie.

Największa aktywność naszego mózgu w ciągu całego naszego życia przypada na pierwszych dwadzieścia pięć lat, co stanowi granicę intensywnego kształtowania się naszego ciała oraz osobowości. Mózg przez ten okres rozwija się najintensywniej. Gwarantuje to największa w całym życiu człowieka intensywność bodźców zewnętrznych. Mózg bowiem reaguje na ilość i siłę bodźców zewnętrznych. Uczymy się widzieć, mówić, chodzić, uczymy się całego otaczającego świata od podstaw. Dlatego właśnie do około trzeciego roku życia mózg dziecka tworzy około biliarda połączeń. To dwukrotnie więcej, niż u dorosłego człowieka. Między trzecim, a dziesiątym rokiem życia, kiedy rozwijamy się pod względem społecznym, fizycznym, emocjonalnym, intelektualnym aktywność naszego mózgu jest ponad dwukrotnie większa, niż u osób dorosłych. Już w tym okresie mózg rezygnuje z milionów niepotrzebnych neuronów, a w wieku trzech lat nie może przecież być mowy o starzeniu się.

W jedenastym roku życia mózg zaczyna gwałtownie stosować się do zasady „gdy się czegoś nie używa, to się to traci". Liczba połączeń neuronalnych w tym okresie również się zmniejsza.

Ważne, by pamiętać, że liczba połączeń w mózgu zmniejsza się dlatego, że wiele z nich, powstałych dla określonych czynności (fizycznych, umysłowych), przestaje być potrzebna, a nie dlatego, że mają one po prostu umrzeć. Połączenia neuronalne w mózgu przekształcają się w połączenia trwałe w zależności od częstości wykorzystania danej czynności. Chodzimy, bo nauczyliśmy się chodzić i zautomatyzowaliśmy tę funkcję. Połączenia neuronalne, w których zachodzą reakcje odpowiedzialne za wykonywanie tej czynności fizycznej są zatem trwałe i same z siebie nie ulegną zmianie. Zmiana w tych połączeniach może nastąpić dopiero pod wpływem uszkodzenia czynnikami zewnętrznymi (np. urazy) lub wewnętrznymi (np. wylew). Podobnie jest z innymi czynnościami zarówno fizycznymi, jak i umysłowymi. Powtarzana czynność gwarantuje trwałe połączenie neuronalne odpowiedzialne za jej wykonanie, a co za tym idzie naszą dobrą sprawność w zakresie jej wykonania.

To bardzo ważna prawda o ludzkim mózgu dlatego, że tak dzieje się przez całe nasze życie, niezależnie od tego jak się starzejemy. Nasz mózg jest zdolny do wytwarzania nowych połączeń neuronalnych przez całe nasze życie. Można nawet powiedzieć, że starzejemy się m.in. w taki sposób, w jaki traktujemy nasz mózg. Jeśli bowiem na emeryturze przestaniemy czytać książki, to z czasem brine off będziemy czytać coraz gorzej. Nie tylko dlatego, że wzrok będzie coraz słabszy, ale przede wszystkim dlatego, że znacznemu spowolnieniu ulegnie nasza zdolność przetwarzania informacji, a także zubożeje zasób słów (te nie używane ulegną zatarciu w pamięci). Dodatkowo trudniej będzie nam utrzymać wątek, bo zbyt szybko osłabnie tzw. pamięć krótkotrwała. Brak tej czynności wpłynie na obniżenie naszej inteligencji, bo zmniejszy się szybkość przetwarzania informacji. Cofanie się w rozwoju jest zatem możliwe bez udziału chorób lub urazów, ale tylko na własne życzenie. Mózg bowiem potrzebuje ciągłej stymulacji. Brak stymulacji na pewno oznacza regres. A o tym czy i jaki rodzaj stymulacji dostarczymy swojemu mózgowi w dorosłości decydujemy sami...

Jak to jest z tą pamięcią na starość? Czym jest pamięć krótkotrwała oraz na czym polega plastyczność naszego mózgu opowiem w następnym artykule.

c.d.n.

Daniel Ż. Daniel Żyżniewski

Autor jednego z najpopularniejszych blogów WP w kategorii psychologia i turystyka (www.danielzyzniewski.bloog.pl). Studiuje psychologię. Obecnie w trakcie specjalizacji z neuropsychologii klinicznej oraz psychoterapii i terapii seksualnej. Pasjonat psychologii, antropologii, symboliki międzykulturowej, podróży, malarstwa i zdrowej żywności.Autor książki kucharskiej "Kuchnia organiczna. Prosta, smaczna i zdrowa." (www.kuchniaorganiczna.com.pl) Autor rozważań o sztuce (www.mojemuzeum.com.pl )

| Dodaj do ulubionych

Udostępnij |

Artykuły o podobnej tematyce

Czekanie na śmierć - stereotypy o starości cz. 7 Andropauza

Kobiety mają swoją menopauzę, a mężczyźni andropauzę. Owszem, każda kobieta przechodzi menopauzę, bo jest to fizjologiczna cecha płci pięknej. Andropauza natomiast nie jest cechą fizjologiczną mężczyzny. Stereotyp na temat męskiego pokwitania staje się często fałszywym uzasadnieniem wynikających z męskiego starzenia się naturalnych zmian, zwłaszcza w obszarze seksualności. Warto zatem wiedzieć skąd wziął się termin andropauza, czym dokładnie jest ta przypadłość oraz jak się objawia.
więcej
Czekanie na śmierć - stereotypy o starości cz. 6

Po wylewie nic już nie da się zrobić...?

Jaka będzie sprawność po wylewie zależy od kilku czynników. Są wśród nich, oprócz uszkodzeń wywołanych wylewem, także czynniki osobowościowe i charakterologiczne. Do największych lęków, które generuje wizja wylewu należy lęk przed sparaliżowaniem ciała. Boimy się utracić kontrolę nad swoim ciałem, nawet nad którąś jego częścią. Wyobrażamy sobie, że życie z niezdolną do ruchu ręką czy nogą jest tak straszne, że lepsze żadne. Odkładamy te wizje, by lęki trzymać za pazuchą i na co dzień staramy się nie myśleć, o tym, że wylew to konsekwencja głównie stylu życia, diety i sumującego się po latach stresu. To jednak temat na osobny artykuł.
więcej
Czekanie na śmierć - stereotypy o starości cz. 5

Wśród stereotypów o starości funkcjonuje taki, że mózg nie zmienia się w dorosłości i pozostaje takim, jaki się ukształtował w okresie rozwojowym. Jeszcze jeden stereotyp, który wiąże się z poprzednim to taki, że rozwój mózgu jest zdeterminowany genetycznie i nie ma się na niego wpływu. Trzeba powiedzieć wprost, że oba przekonania mijają się z prawdą całkowicie. Do wyjaśnienia tego jak naprawdę jest z tym już „ukształtowanym" vel dorosłym mózgiem proponuję sięgnąć po wciąż mało rozpowszechniony termin neuroplastyczność.
więcej
Czekanie na śmierć - stereotypy o starości cz. 4

Jeśli masz kłopoty z pamięcią, to znaczy, że zaczyna się demencja! - to kolejny stereotyp na temat starości. Chcąc precyzyjnie potraktować takie twierdzenie, to należy zaznaczyć, że kłopoty z pamięcią pojawiające się z wiekiem, a tym bardziej nasilające się w szybkim tempie mogą być jednym z pierwszych symptomów demencji. Mogą jednak być symptomem również innych problemów psychofizycznych. Ten stereotyp zatem to częściowa prawda i częściowy fałsz.
więcej
Czekanie na śmierć - stereotypy o starości cz. 3

Ludzka pamięć została podzielona na kilka odrębnych rodzajów pamięci, które ściśle ze sobą współpracując tworzą złożony system zbierania, gromadzenia, przechowywania, łączenia i wydobywania danych. Ten podział wynika przede wszystkim z zaobserwowanych metodami naukowymi mechanizmów funkcjonowania ludzkiego mózgu. Chodzi w tym funkcjonowaniu o to, że w zależności od rodzaju czynności umysłowej związanej z pamięcią uruchamiają się określone struktury mózgu, ale także o to jaką drogę neuronalną pokonują informacje zbierane przez nasze zmysły. Funkcjonujemy bowiem w nieustannej interakcji z otoczeniem i poznanie sposobu przetwarzania zbieranych z otoczenia informacji pozwala ustalić ich drogę oraz sposoby ich gromadzenia.
więcej
Czekanie na śmierć - stereotypy o starości cz.1

Oto pewna staruszka: Ma 80 lat. Po pięćdziesiątce zaczęła mieć problemy z krążeniem objawiające się pękaniem naczynek, puchnięciem i niewyjaśnionymi, otwierającymi się i gojącymi co jakiś czas ranami na stopach. Traktowała sprawę powierzchownie stosując jedynie opatrunki. W wieku 65 lat wymieniono jej staw biodrowy, bo spróchniał. Objawy dotyczące stóp zaczęły stopniowo przechodzić na łydki i uda. Zdiagnozowano zakrzepicę. Ujmując rzecz w skrócie, choroba polega na tworzeniu się w żyłach głębokich nóg zakrzepów, które powodują zatrzymanie krążenia w danej okolicy....
więcej